تبليغاتX
کردستانیان
کرد و کردستان
 رقص زیبای محلی کردستان

رقصهای‌ محلی‌ با موسیقی‌ كوردی‌ پیوندی‌ ابدی‌ داشته‌ و معمولاً زنان‌ و مردان‌ عشایر در مراسم‌ شادی‌ به‌ دور از ابتذال‌ دایره‌ وار دست‌ یكدیگر را گرفته‌ به‌ پایكوبی‌ می‌پردازند، در اصطلاح‌ محلی این‌ حالت‌ را گنم‌ و جو (یعنی‌ گندم‌ و جو) می‌نامند (در منطقه‌ مهاباد به‌ آن‌ رَشبَلك‌ می‌گویند) .

در این‌ رقصها معمولاً یك‌ نفر كه‌ حركات‌ رقص‌ را بهتر از دیگران‌ می‌شناسد نقش‌ رهبری گروه‌ رقصندگان‌ را به‌ عهده‌ گرفته‌ و در ابتدای‌ صف‌ رقصندگان‌ می‌ایستد و با تكان‌ دادن‌ دستمالی‌ كه‌ در دست‌ راست‌ دارد ریتمها را به‌ گروه‌ منتقل‌ كرده‌ و در ایجاد هماهنگی‌ لازم‌ آنان‌ را یاری‌ می‌دهد. این‌ فرد كه‌ سر چوپی‌ كش‌ نامیده‌ می‌شود با تكان‌ دادن‌ ماهرانه‌ دستمال‌ و ایجاد صدا بر هیجان‌ رقصندگان‌ می‌افزاید .



تقسیم‌بندی‌ رقصهای‌ كوردی‌

رقصهای‌ محلی‌ كوردی‌ را به‌ دو دسته‌ می‌توان‌ تقسیم‌ نمود:

۱- رقصهای‌ مذهبی‌

۲- رقصهادی‌ محلی‌ كردی‌ (عشیره‌ای‌)

الف‌ - رقصهای‌ مذهبی‌:
منظور از این‌ رقصها، حركات‌ پر شور در اوایش‌ می‌باشد كه‌ به‌ سماع‌ معروف‌ بوده‌ و در تكایا اجرا می‌شود در این‌ نوع‌ رقص‌ دراویش‌ در عالم‌ بیخودی‌ حركات‌ سر و گردن‌ خود را موسیقی‌ ریتمیك‌ هماهنگ‌ كرده‌ اصطلاحاً در وجد به‌ سماع‌ می‌پردازند. که در قسمتهای بالا توضیح داده شد .

ب‌ - رقصهای‌ محلی‌ كوردی‌ عشیره‌ای‌:
رقصهای‌ محلی‌ كوردی‌ را می‌توان‌ از ریشه‌ دارترین‌ و كهن‌ترین‌ رقصها دانست‌. هل‌ پرین‌ (حمله‌ كردن‌) یا رقص‌ كوردی‌ در گذشته‌ صرفاً با هدف‌ آماده‌ سازی‌ و تقویت‌ نیروی‌ جسمانی‌ و روحی‌ مردم‌ مناطق‌ كوردنشین‌ انجام‌ می‌شد چرا كه‌ مردمان‌ این‌ مناطق‌ در گذشته‌های‌ نه‌ چندان‌ دور همواره‌ شاهد جنگهای‌ قبیله‌ای‌ بودند و همین‌ امر حفظ‌ و آمادگی‌ همیشگی‌ را طلب‌ می‌كرد لذا مردمان‌ این‌ مناطق‌ در وقفه‌های‌ بین‌ جنگها و به‌ مناسبتهای‌ مختلف‌ دست‌ در دست‌ یكدیگر آمادگی‌ رزمی‌و شور و همبستگی‌ پولادین‌ خویش‌ را به‌ رخ‌ دشمنان‌ می‌كشیدند.

رقص‌ كوردی‌ را یك‌ رقص‌ رزمی‌می‌دانند كه‌ دارای‌ صلابت‌ و متانتی‌ خاص‌ بوده‌ و یاد آور یكپارچگی‌ این‌ مردمان‌ غیور در تمامی‌ ادوار می‌باشد.

امروزه‌ مجموع‌ این‌ رقصها را چوبی‌ می‌گویند كه‌ معمولاً به‌ صورت‌ دسته‌ جمعی‌ اجرا می‌شوند.

رقصهای‌ محلی‌ با موسیقی‌ كوردی‌ پیوندی‌ ابدی‌ داشته‌ و معمولاً زنان‌ و مردان‌ عشایر در مراسم‌ شادی‌ به‌ دور از ابتذال‌ دایره‌ وار دست‌ یكدیگر را گرفته‌ به‌ پایكوبی‌ می‌پردازند، در اصطلاح‌ محلی‌ این‌ حالت‌ را گنم‌ و جو(یعنی‌ گندم‌ و جو) می‌نامند( در منطقه‌ مهاباد به‌ آن‌ رَشبَلك‌ می‌گویند.)

در این‌ رقصها معمولاً یك‌ نفر كه‌ حركات‌ رقص‌ را بهتر از دیگران‌ می‌شناسد نقش‌ رهبری‌ گروه‌ رقصندگان‌ را به‌ عهده‌ گرفته‌ و در ابتدای‌ صف‌ رقصندگان‌ می‌ایستد و با تكان‌ دادن‌ دستمالی‌ كه‌ در دست‌ راست‌ دارد ریتمها را به‌ گروه‌ منتقل‌ كرده‌ و در ایجاد ایجاد هماهنگی‌ لازم‌ آنان‌ را یاری‌ می‌دهد. این‌ فرد كه‌ سر چوپی‌ كش‌ نامیده‌ می‌شود با تكان‌ دادن‌ ماهرانه‌ دستمال‌ و ایجاد صدا بر هیجان‌ رقصندگان‌ می‌افزاید.

در این‌ هنگام‌ دیگر افراد بدون‌ دستمال‌ به‌ ردیف‌ در كنار سر چوپی‌ كش‌ به‌ گونه‌ای‌ قرار می‌گیرند كه‌ هر یكی‌ با دست‌ چپ‌ دست‌ راست‌ نفر بعد را می‌گیرد اصطلاحاً این‌ حالت‌ را گاوانی‌ نامیده‌ می‌شود.

در رقصهای‌ كوردی‌ تمامی‌ رقصندگان‌ به‌ سر گروه‌ چشم‌ دوخته‌ و با ایجاد هماهنگی‌ خاصی‌ وحدت‌ و یكپارچگی‌ یك‌ قوم‌ ریشه‌ دار را به‌ تصویر می‌كشند برخی‌ رقصهای‌ كوردی‌ دارای‌ ملودیهای‌ خاصی‌ بوده‌ و توسط‌ گروهی‌ از زنان‌ ومردان‌ اجرا می‌شوند و در برخی‌ از رقصها یكی‌ از رقصندگان‌ از دیگران‌ اجرا شده‌ و در وسط‌ جمع‌ به‌ تنهایی‌ به‌ هنرنمایی‌ می‌پردازند و در این‌ حالت‌ معمولاً رقصنده‌ دو دستمال‌ رنگی‌ در دستها نگه‌ داشته‌ و با آنها بازی‌ می‌كند كه‌ اصطلاحاً به‌ این‌ نوع‌ رقص‌ دو دستماله‌ می‌گویند و بیشتر در كرمانشاه‌ مرسوم‌ است‌.

نمایشها و رقصهای‌ كوردی‌ را می‌توان‌ به‌ چند قسمت‌ اصلی‌ ذیل‌ تقسیم‌ كرد:

۱- گه‌ ریان‌ ۲- پشت‌ پا ۳- هه‌ لگرتن‌ ۴- فه‌ تاح‌ پاشا۵- لب‌ لان‌۶- چه‌ پی‌ ۷- زه‌ زنگی‌ ۸- شه‌ لایی‌ ۹- سی‌ جار ۱۰- خان‌ امیری‌


گه‌ریان‌ :
گه‌ریان‌ در زبان‌ كوردی‌ به‌ معنی‌ گشت‌ و گذار و راه‌ رفتن‌ بوده‌ و حركات‌ مختص‌ این‌ رقص‌ نیز معنای‌ گشت‌ و گذار در ذهن‌ تداعی‌ می‌كنند.
گه‌ ریان‌ دارای‌ دو مقام‌ بوده‌ كه‌ یكی‌ متعلق‌ به‌ مناطق‌ روستایی‌ و دیگری‌ مناطق‌ شهری‌ می‌باشد این‌ رقص‌ نرم‌ و آهسته‌ و با لطافتی‌ خاص‌ شروع‌ شده‌ و به‌ تدریج‌ تندتر می‌شود. ملودی‌ مربوط‌ به‌ این‌ رقص‌ با تنوع‌ در ریتم‌ و نوساناتی‌ در اجرا تا پایان‌ ادامه‌ می‌یابد.
در این‌ رقص‌ در واقع‌ تاثیر گشت‌ و گذار در زندگی‌ كوردها به‌ نمایش‌ گذاشته‌ می‌شود و تنوع‌ ریتم‌ در این‌ رقص‌ گویای‌ تجربیاتی‌ است‌ كه‌ در گشت‌ و گذار به‌ دست‌ می‌آیند و می‌توان‌ گفت‌ این‌ رقص‌ زیبا تبلیغی‌ است‌ برای‌ خوب‌ نگریستن‌ در اشیاء و طبیعت‌ . این‌ رقص‌ زندگی‌ با فراز و نشیب‌ و زیر و بم‌ هایش‌ به‌ تصویر كشده‌ شده‌ و بر ضرورت‌ بینایی‌ و كسب‌ تجربه‌ برای‌ رویارویی‌ با رودخانه‌ پر تلاطم‌ زندگی‌ تاكید می‌شود. این‌ رقص‌، رقصندگان‌ را برای‌ رقصهای‌ پر تحرك‌ تر بعدی‌ آماده‌ می‌كند.
تقریباً در كل‌ مناطق‌ كوردنشین‌ ملودی‌ این‌ رقص‌ به‌ شكلی‌ یكسان‌ نواخته‌ می‌شود و در این‌ رقص‌ نخستین‌ حركت‌ با پای‌ چپ‌ آغاز شد و حركت‌ پای‌ دیگر همواره‌ با سر ضربهای‌ دهل‌ كه‌ معمولاً باریتم‌ دو تایی‌ اجرا می‌شوند عوض‌ می‌شود.

پشت‌ پا:
پشت‌ پا رقصی‌ است‌ كه‌ كمی‌ تندتر از گه‌ ریان‌ اجرا شده‌ و در بیشتر مناطق‌ كوردنشین‌ مخصوص‌ مردها می‌باشد رقص‌ پشت‌ پا همانطور كه‌ از نامش‌ پیداست‌ انسان‌ را به‌ هوشیاری‌ و به‌ كارگیری‌ تجارب‌ می‌خواند تا مبادا شخص‌ در زندگی‌ از كسی‌ پشت‌ پا بخورد.

هه‌لگرتن‌ :
هه‌ لگرتن‌ در لغت‌ به‌ معنای‌ بلند كردن‌ چیزی‌ می‌باشد. این‌ رقص‌ بسیار پر جنب‌ و جوش‌ و شاد اجرا می‌شود كه‌ با شور و جنب‌ و جوش‌ بسیار به‌ سوی‌ هدف‌ روانه‌ است‌. ریتم‌ تند ملودی‌ مخصوص‌ این‌ رقص‌ هر گونه‌ كسالت‌ و خمودی‌ را نفی‌ كرده‌ و بر اهمیت‌ نشاط‌ و هدفمندی‌ در زندگی‌ تاكید دارد.

فتاح‌ پاشایی‌ :
فتاح‌ از نظر لغوی‌ به‌ معنی‌ جنبش‌ و پایكوبی‌ است‌.
ملودی‌ این‌ رقص‌ در سر تاسر كوردستان‌ به‌ شكلی‌ یكنواخت‌ و با ریتمی‌ تند اجرا می‌شود و لذا این‌ رقص‌ بسیار پر جنب‌ و جوش‌ می‌باشد بیشتر مردم‌ كردستان‌ از این‌ رقص‌ استقبال‌ می‌كنند. این‌ رقص‌ نشانگر انسانی‌ است‌ كه‌ به‌ شكرانه‌ كسب‌ موفقیت‌ها و استفاده‌ از نعمتهای‌ خداوندی‌ خوشحالی‌ خود را به‌ نمایش‌ گذاشته‌ است‌.

لب‌ لان‌ :
این‌ رقص‌ با ریتمی‌ نرم‌ و آهسته‌ پس‌ از فتاح‌ پاشا اجرا می‌شود و می‌توان‌ در آن‌ لزوم‌ تنوع‌ در زندگی‌ را مشاهده‌ كرد. پس‌ از اجرای‌ پر جنب‌ و جوش‌ رقصها گه‌ ریان‌، پشت‌ پا، هه‌ لگرتن‌ و فتاح‌ پاشا به‌ ضرورت‌، رقصندگان‌ لب‌ لان‌ می‌رقصند تا كمی‌ استراحت‌ كرده‌ و تجدید قوا كنند رقص‌ لب‌ لان‌ در واقع‌ انسان‌ را از غلبه‌ احساسات‌ زودگذر نهی‌ كرده‌، وی‌ را پس‌ از طی‌ مرحله‌ ضروری‌ شور و مستی‌ به‌ قلمرو تفكر دور اندیشی‌ و باز نگری‌ رهنمون‌ می‌سازد در این‌ رقص‌، شركت‌ كنندگان‌ آرامش‌ خاصی‌ را احساس‌ می‌كنند.

چه‌پی‌ :
چه‌پی‌ همانطور كه‌ اسمش‌ پیداست‌ به‌ معنای‌ چپ‌ می‌باشد ملودی‌ این‌ آهنگ‌ با وزن‌ دو تایی‌ اجرا شده‌ و در بیشتر مناطق‌ كوردنشین‌ از جمله‌ كرمانشاه‌، كوردستان‌، سنجابی‌، بسیار از آن‌ استقبال‌ می‌شود.
فلسفه‌ این‌ رقص‌ قوت‌ بخشیدن‌ به‌ قسمت‌ چپ‌ بدن‌ می‌باشد چرا كه‌ معمولاً قسمت‌ چپ‌ بدن‌ در انجام‌ امور روزمره‌ نقش‌ كمتری‌ داشته‌ و به‌ مرور زمان‌ تنبل‌ می‌شود و برای‌ استفاده‌ متعادل‌ از تمامیت‌ جسمانی‌ همواره‌ باید بكارگیری‌ اعضاء سمت‌ چپ‌ بدن‌ آنها را تقویت‌ كرد.
به‌ همین‌ منظور در رقص‌ چه‌ پی‌ قسمت‌ چپ‌ بدن‌ تحرك‌ بیشتری‌ یافته‌ و از خمودگی‌ خارج‌ میگردد. در منطقه‌ كرمانشاه‌ بیشتر زنها از این‌ رقص‌ استقبال‌ می‌كنند.

زه‌‌نگی‌ یا زندی‌ :
در این‌ رقص‌ رقصندگان‌ یك‌ قدم‌ به‌ جلو گذاشته‌ و سپس‌ یك‌ قدم‌ به‌ عقب‌ می‌روند و این‌ حالت‌ تا پایان‌ ادامه‌ می‌یابد در این‌ رقص‌ ضرورت‌ احتیاط‌، دور اندیشی‌ و تجزیه‌ و تحلیل‌ عملكرد از جانب‌ انسان‌ به‌ تصویر كشیده‌ می‌شود. در واقع‌ در این‌ رقص‌ سنجیده‌ گام‌ برداشتن‌ تبلیغ‌ می‌گردد.

شه‌ لایی‌ :
این‌ رقص‌ را كه‌ با ریتم‌ لنگ‌ اجرا می‌شود می‌توان‌ یك‌ تراژدی‌ شكست‌ دانست‌ در این‌ رقص‌ قدمها لنگان‌ لنگان‌ برداشته‌ می‌شوند تا شكست‌ در برابر چشمان‌ حضار ترسیم‌ گردد و در ترسیم‌ این‌ مصیبت‌ كسی‌ زبان‌ به‌ سخن‌ نگشاید.

سه‌ جار :
این‌ نوع‌ رقص‌ با ریتم‌ آرام‌ و گاهاً تند است‌ كه‌ همان‌ طور كه‌ از اسمش‌ بر می‌آید به‌ معنی‌ سه‌ بار (سێ‌ در رسم‌ الخط‌ كوردی‌) است‌ كه‌ در آن‌ سه‌ حركت‌ پا و سه‌ حركت‌ به‌ جلو وجود دارد و به‌ گونه‌ای‌ یاد آور عدد مقدس‌ ۳ در فرهنگ‌ فلكلوریك‌ كردهاست‌.

خان‌ امیری‌ :
این‌ رقص‌ نیز با ریتمی‌ تند همراه‌ است‌ و در آن‌ دستی‌ از هم‌ باز و در بالا قرار می‌گیرد و حلقه‌ای‌ باز تر و فراختر می‌سازد و بیشتر تناسبی‌ است‌ بین‌ حركت‌ دستها و پاها این‌ رقص‌ كه‌ در آن‌ گونه‌ای‌ خود نمایی‌ و غرور خانی‌ نیز دیده‌ می‌شود تداعی‌ كننده‌ پیروزی‌ و پرواز پرندگان‌ را در خاطر می‌آورد.

|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در یکشنبه بیست و هفتم آبان 1386  |
 موسيقي , رقص و حركات موزون محلي كردي

يكي از جاذبه‌هاي مهم، ارزشمند و نشاط انگيز منطقه ، موسيقي ، آواز و رقص كردي است، موسيقي و رقص كردي در ميان موسيقيهاي محلي سرزمين ايران ، يكي از اصيل‌ترين و قديمي‌ترين موسيقيها و كاملا آريايي است كه با گذشت قرون متمادي هنوز اصالت خود را حفظ نموده است . رقص کردی به جز در کردستان در بسیاری دیگر از شهرهای ایران از مهم ترین رقصهای ایرانی به حساب می آید . به عبارتی این رقص در فلات پهناور ایران جایگاهی والا دارد . در تمام ريتمهاي رقص كردي حالتي از همداستاني ، يگانگي و بدن‌سازي وجود دارد، دستهاي رقصندگان در هم گره مي‌خورد، گامها همواره در يك مسير حركت مي‌كند و چنان متوازن است كه به رژه مي‌ماند . رقص کردی به حدی در ایران محبوبیت دارد که همه اقوام ایرانی از آن بهره می برند . در بسیاری از شهرهای ایران به خصوص شهرهای آذربایجان رقص کردی در عروسی ها مورد استفاده قرار میگیرد . پس از نواختن موسیقی کوردی در مراسمهای شادی - زن و کودک و پیر و جوان دست در دست یکدیگر ناخداگاه به اجرای رقص زیبای کردی میپردازند . امروزه این رقص مورد توجه بسیاری در ایران است . موسيقي كردي كه به مناسبتهاي مختلف و در زمينه‌هاي گوناگون حماسي، عزا، بيماري و جشنها اجرا مي‌شود، هر بيننده‌اي را به شور و حال و وجد مي‌آورد و همواره بينندگان را تحت تاثير قرار مي‌دهد . سازهاي اصلي كه در موسيقي كردي مورد استفاده قرار مي‌گيرند عبارتند از : دايره ، زرنا ( سرنا ) ، دوني ، ني انبان و تنبور موسيقي كردي در پنج زمينه اجرا مي‌شود .

بسیاری از استادان موسیقی سنتی ایران کرد هستند زیرا کمتر از موسیقی بیگانه در داخل موسیقی سنتی کردهای ایران وارد شده است . افرادی مانند استاد شهرام ناظری ، یوسف زمانی ، کامکار ها ، مجتبی میرزاده ، سواره ایلخانی زاده ، محمد صدیق مفتی زاده محمد کمانگر ، فریدون مرادی ، شکر الله بابان ، عثمان احمدی ، ابراهیم ستوده ، عابد سراج الدینی روح الله خالقی و بسیاری دیگر .

موسيقي مقامي
مقامهاي موسيقي كردي عبارتند از " الاويسي " ، " هيران " و قطار " و در اين مقامها نوازنده شماري از گونه‌هاي موسيقي مقامي كهن ايران زمين را كه در اين خطه حفظ شده، اجرا مي‌كند .

مقامهاي موسيقي كردي از نظر پيوستگي فرهنگي كردها با ساير اقوام ايراني و نيز دارا بودن " تم‌ها " و جلوه‌هاي كهن موسيقي ايراني داراي ارزش بسيار است

موسيقي آوازي
اين موسيقي در دو سبك و شيوه به نامهاي " هوره " و " سياه چمانه " اجرا مي‌شود كه در اصل موسيقي خراباتي است .

موسيقي مذهبي
اين موسيقي به دو صورت اجرا مي‌شود، موسيقي " عزا " كه به ناج چمري ناميده مي‌شود و در تمامي حوزه‌هاي غربي كردستان، آذربايجان غربي، كرمانشاه و ايلام اجرا مي‌شود . شيوه اجراي مراسم، عظمت و شكوه آن يادآور سوگ " سياوش " است، نواي " چمري " در اين مراسم و نواي حزن و اندوهناك " سر حور " كه بوسيله زنان اجرا مي‌شود نيز شرح زندگي مستوفي و صاحبان سوگواري كه في‌البداهه توسط " چمر خوانان " ماهر و چيره‌دست سروده و خوانده مي‌شود .
نوازندگان " دهل " و " سرنا " با شنيدن صداي گرم زن و مرد نواي " واي واي " را مي‌نوازند و همراه چمر نواي ويژه " چمري " را در " چمرگاه " اجرا مي‌كنند . موسيقي ديگر مذهبي، نواي ويژه ماه رمضان است كه از بلنداي شهرها و روستاها در سحر و مغرب براي آگاهي مردم اجرا مي‌شود و دو نوا و ريتم دارد " سحري " كه قبل از اذان صبحگاهان اجرا مي‌شود " نقارقان " يا نقارگان " كه هنگام افطار و پايان روزه و آغاز شام اجرا مي‌شود .

موسيقي حماسي
اين موسيقي به " هه‌ل‌په‌ركه " يا " هه‌ل په رين " معروف و به معني حمله كردن است، كردان معتقدند كه " هال په ركه " بسيار كهن است و ماندگاري آن از روزگار پرستش خدايان و مربوط به دوران مهر پرستي یا میترایی است . موسیقی حماسی در لرستان نیز جایگاه والای دارد . در آن روزگار كردان و اقوام آريايي كه پيوسته در پيكار با اقوام ساكي (آشور) بودند، هنگام بازگشت از جنگ و پيكار با اهريمن آيين " هه‌ل په‌ركه" را در نزد الهه مهر در معابد " مهرابه‌ها " انجام مي‌دادند . مراسم شرح زندگي، حمله و حوادثي است كه بر جنگجويان گذشته كه به صورت نمايش و نمادين اجرا مي‌شود و در حقيقت علاوه بر حماسي بودن، جنبه تقدس نيز داشته و نوعي مراسم عبادتي به شمار مي‌رود .
"
دهل " ، " دف " و " سرنا " به عنوان سازهاي اصلي اجراي اين موسيقي حماسي هستند كه به وسيله نوازندگان نواخته مي‌شوند موسيقي " هه ل په ركه" هفت ريتم اصلي دارد كه به ترتيب يا ساز و همراهي اجراكنندگان انجام مي- گيرد و ريتم آن از كند و آرام " گريان " شروع و به ريتم " سرپا " و ريتم هيجاني " سجاد " پايان مي‌يابد و در ميان آن ريتم‌هاي ديگر نواخته مي‌شود .
در ريتم آرام " گريان " به نظر مي‌رسد كه اجراكنندگان به " ميترا " توضيح مي‌دهند كه ما آرام آرام به سوي دشمن رهسپرديم و چگونگي آن را بيان مي‌كنند . در ريتم بعدي به نام " هه ل گردن" يا " سه پا " كه ريتمي تند است به بيان حمله به دشمن مي‌پردازند، ريتم " سجاد " كه بسيار تند مي‌شود نشانه اين است كه راهي بسيار طي كرديم و درگيري با دشمن آغاز شد، زدند و پايمان زخمي شد . سرچوبي در اين هنگام ( در حين اجراي مراسم ) خم مي‌شود و با دست پايش را مي‌گيرد، چنانكه زخمي شده و ديگران دور او حلقه مي‌زنند و همچنانكه موسيقي و مراسم اجراي رقص ادامه دارد، پاي او را بطور نمادين مي‌گيرند كه بر زمين نيفتد، زخمهاي او را پاك مي‌كنند و مرهم مي‌گذارند . آنگاه سرچوبي با همان حالت كه مجروح شدن او را مي‌رساند، برخاسته و دوباره " سجاد " را انجام مي‌دهد، كه نشانگر اين است كه از پاي نيفتاديم و پيكار با دشمن را ادامه داديم، در اين هنگام اجراي مراسم به اوج مي- رسد و پايان مي‌يابد

|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در شنبه بیست و ششم آبان 1386  |
 لباس و پوشش زنان و مردان کرد

كردها طي قرون متمادي با لباس محلي خود پيوند عاطفي، عقيدتي و سنتي شديدي برقرار كرده‌اند و علاقه زيادي به حفظ و نگهداري لباس سنتي خود كه نشانگر هويت فرهنگي آنهاست دارند . حتي در ابتداي حكومت پهلوي، هنگام زمامداري رضاشاه كه مقرر شد تمام مردم ايران لباس واحدي بپوشند، كردان در مقابل اين دستور مقاومت نشان داده، لباس خود را تغيير ندادند . یکی از اشتباهات بزرگ رضا شاه منع پوشش های محلی و اصیل ایرانی بود .
البته در شهرهاي بزرگ استان مانند سنندج، برخي از جوانان، لباس محلي را فقط در مراسم و جشنهاي خاص مي‌پوشند و علاقه‌اي به استفاده از آن بطور معمول ندارند به همين دليل در سنندج كمتر كسي ديده مي‌شود كه با لباس محلي در خيابان ظاهر شود، اما در ساير شهرها مانند سقز بانه و مريوان غالبا تمامي زنان و مردان با لباس محلي در شهر ديده مي‌شوند . لباس و پوشاك كردان از تنوع و غناي فوق‌العاده‌اي برخوردار است كه در زينتها و رنگهاي لباس به چشم مي‌خورد، لباس كردي هرگز يك رنگ و تيره‌گون نيست بلكه هميشه با تركيب رنگهاي مختلف، چشمها را به طرز مطبوعي خيره مي‌كند و انسان به اين باور مي‌رسد كه طبيعت و محيط پيرامون، مرغزارهاي سرسبز، گلهاي رنگارنگ ، سپيدي برفها، آسمان صاف و آبي، سيلابهاي خروشان در اين تنوع رنگ تاثير مهمي داشته‌اند . لباس زنها نيز از پيراهن بلندي تا روي پنجه پا كه گاهي با پولكهاي الوان تزيين شده و روي آن يك نيمه تنه به اسم " سوخمه " از پارچه زري يا مخمل پوشيده و بالاي سوخمه گاهي لباسي به اسم " كوا " كه از پشت تا پايين پنجه پا كشيده شده و روي آن را گاهي نيمه تنه به نام < سلته > مي‌پوشند، تشكيل مي‌شود . پوشيدن هر يك از اين لباسها بستگي به سليقه زنان دارد، شلوار آنها گشاد و از جنس حرير است، پارچه‌اي توري به عنوان روسري و پارچه ديگر به اسم " شتونيه" يا "شال" به طول سه متر كه روي ناحيه كمر بسته مي‌شود جز لباس زنان كرد است . زنان و دختران منطقه اورامانات گيسوان خود را به شكل رشته‌هاي باريك مي‌بافند و بر گيسوان بافته خود كلاه سكه دوزي شده مي‌گذارند .

لباس مردان كرد ساكن فلات ايران تنگ و چسب بدن، با چينهاي باز، شلوار چسبان و پوتين سافه بلند است، در كوه‌هاي كردستان جنوبي، مردان لباس گشاد تري مي‌پوشند كه با نياز بالا رفتن ( صعود ) سازگارتر است . شلوار آن گشاد و كت كوتاه و از جنس نمد سفيد است، يك دستار سفيد و آبي با تصوير " چشم پرنده " نيز به دور سر مي‌پيچيند و از كمر بند رنگارنگ نيز استفاده مي‌كنند، همچنين لباس مردانه كردي تابع مقتضيات محيط و شيوه زندگي است و در عين حال گاهي در آن تنوعهاي بسيار جالبي هم ديده مي‌شود
برخی از لباس مردان تيره رنگ است كه از كت بدون يقه، شلوار ، دهانه تنگ دستاري بر سر و شالي بر كمر تشكيل شده است ولی عموما به شاد زیستی و رنگهای روشن که همانا سنت زرتشت است باور دارند . پيراهنهاي بدون يقه و سفيد مي‌پوشند كه در انتهاي آستين، زباله مثلثي شكلي قرار دارد كه در حالت عادي به دور مچ يا بازو پيچيده مي‌شود و آن را " لفكه سوزني" مي‌نامند .
در صورتي كه پيراهن بدون لفكه باشد، اغلب هنگام كار مچها را با پارچه نوار مانندي مي‌بندند، اغلب مردان از دستار و شال تيره رنگ مخصوصي به نام "رشتي" استفاده مي‌كنند، زينت مردان بيشتر ساعت جيبي با زنجير آويزان در جلو سينه و گاهي ساعت مچي است . با توجه به زمستانهاي سرد منطقه، اغلب از پالتو استفاده مي‌شود، اما قشرهاي غيرمرفه نمد ضخيمي به نام " پستك " مي‌پوشند و چوپانان براي جلوگيري از سرما و حفاظت از سرما وباران ، قباي نمدي دراز و بدون آستين دارند كه دو زبانه كوچك به عنوان آستينهاي كاذب در امتداد شانه‌هاي آن قرار دارد .

|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در شنبه بیست و ششم آبان 1386  |
 زبان كردي

زبان كردي

 

زبان كردي شاخه‌اي از زبانهاي قديم ايران باستان است و ساكنان كردستان نظر به سختي مكان و بر كنار بودن از سيل تهاجمات خارجي، زبان قديم خود را حفظ كرده‌اند . امروزه زبان كردي به لهجه‌هاي مختلفي تقسيم مي‌شود، گويشهاي كرمانجي شمالي و كرمانجي جنوبي (سوراني) كردي و اورامي در منطقه كردستان در بين ساكنان استان رواج دارد . اهالي مريوان با گويش كردي كرمانجي جنوبي ( سوراني ) و مناطق جنوبي مريوان با لهجه اورامامي (گوراني) صحبت مي‌كنند، لهجه اورامي تا چند دهه پيش ، زبان نوشتاري و ادبي كردي بوده است . امروزه دين مردمان منطقه اسلام است و اكثرا اهل تسنن و پيرو مذهب شافعي هستند، دو طريقت نقشبنديه و قادريه در اين منطقه پيروان زيادي دارند و مراكز اصلي آنها سروآباد و خاورميرآباد " بايره "، بوده است . قبل از اسلام چنانكه آثار و شواهد نشان مي‌دهد، ساكنان منطقه آيينهاي مختلفي داشته‌اند كه مهرپرستي، ميتراييسم و زرتشتي مهمترين اين آيينها بوده‌اند و اكنون رگه‌ها و ريشه‌هاي اين آيينها را در آيينها و موسيقي منطقه مي‌توان ديد . یکی از افتخارات ملت ایران باستان این است که هر باور و ایدئولوژی در این سرزمین برای مردم مورد احترام بوده است و هیچ اجباری برای پذیرفتن ادیان یکدیگر وجود نداشته است . این امر امروزه نیاز توجه بیشتری است تا سنی بودن یا شیعه بودن یا زرتشتی یا مسیحی یا یهودی و . . . همگی همچون گذشته یکسان دیده شوند و هیچ کس اقلیت و اکثریت خوانده نشوند بلکه همگی ایرانی و انسان خوانده شویم .

الفبای کردی
در خط کردی برای کم شدن فاصله ی نوشتار و گفتار تغييراتی در خط فارسی به وجود آمده است که به طور خلاصه بيان می کنم . البته برای ياد گرفتن کامل خط کردی می توانيد به کتاب فرهنگ کردی هه ژار مراجعه کنيد
فتحه: در خط کردی به صورت (ه) نوشته می شود مانند به همه ن به جای بهمن
ضمه: در خط کردی به صورت (و) نوشته می شود مانند کورد به جای کرد
او در خط کردی به صورت (وو) نوشته می شود
تشديد : کلمات مشدد به صورت تکرار حرف نوشته می شوند مانند مه ککه به جای مکه
الف در خط کردی در وسط کلمه به صورت ا نوشته می شود ودر آغاز کلمه به صورت ئ نوشته می شود مانند ئه حمه د به جای احمد و بار به جای بار
در خط کردی حروفی چون ث س ص به صورت س نوشته می شوند مانند سه د به جای صد
در خط کردی حروفی چون ز ذ ض ظ به صورت ز نوشته می شوند مانند زوهر به جای ظهر
در خط کردی حروفی چون ت ط به صورت ت نوشته می شوند مانند ته ناب به جاي طناب

اعداد در زبان کردی تقریبا همان اعداد پارسی است زیرا هر دو ریشه ای مشترک دارند

يه ک ۱ - دوو ۲ - سی ۳ - چوار ۴ - پينج ۵ - شه ش ۶ - هاوت ۷ - هه يشت ۸ - نوو ۹ - ده ی ۱۰ - يانزه ۱۱ - دووانزه ۱۲- سينزه ۱۳ - چوارده ۱۴ - پانزه ۱۵ - شانزه ۱۶

هه وده ۱۷ - هه ژده ۱۸ - نووزده ۱۹ - بيس ۲۰ - سی ۳۰ - چل ۴۰ - په نجا ۵۰ - شه س ۶۰ - هه فتا ۷۰ - هیشتا ۸۰ - نه وه د ۹۰ - سه د ۱۰۰ - دووویس ۲۰۰ - سسه د ۳۰۰

چوارسه د ۴۰۰ - پانسه د ۵۰۰ - شه شسه د ۶۰۰ - هه فسه د ۷۰۰ - هه یسه د ۸۰۰ - نووسه د ۹۰۰ - هه زار ۱۰۰۰

اعضای خانواده در کوردی نیز چنین است

ژن(ئافره ت): زن
پیا : مرد
کور : پسر
دوه ت(کیچ) : دختر
باوک : پدر
دالک(دایک) :مادر
برا : برادر
خوه یشک : خواهر
باپیر : پدر بزرگ
داپیر(نه نگ) : مادربزرگ
مام(تاتگ) : عمو
خالوو :دایی
میمگ : خاله و عمه
زاوا : داماد
وه یو : عروس
خه سوره : مادرزن و پدر زن و پدر شوهر و مادر شوهر و برادر زن
شو : شوهر
ژن : زن و عیال
هاو زاوا : باجناق
ئامووزا : پسر عمو و دختر عمو
خالووزا : پسر دایی و دختر دایی
میمزا : پسر عمه و پسر خاله و دختر عمه و دختر خاله
ژن خالوو : زن دایی
ژن تاتگ : زن عمو
شو میمگ : شوهر خاله و شوهر عمه
دوه ته ر زا : نوه دختری
کررزا : نوه پسری
دش : خواهر شوهر


فصلهای ایرانی در کردی و فارسی نیز بسیار شبیه به یکدیگر هستند

کوردی سنی
بو هار : بهار
هاوين : تابستان
پايز : پاييز
زيستان :زمستان
کوردی که لهور
وه هار : بهار
پايز : تابستان
سه رده وا : پاييز
زمسان :زمستان

برخی صفتهای کردی نیز به شرح زیر می باشد

گه وره: بزرگ - بووچک: کوچک - خاس : خوب - گه ن : بد - ره ئين: زيبا - قيز : زشت - تيه ريک: تاريک - رووشن: روشن - سه ر خوش: شاد - خه مين: غمگين

کار که ر: کوشا - ته مه ل: تنبل - چاخ: چاق - له ر: لاغر - تنک: نازک - پيه ن: پهن - دريژ: دراز - کو ل: کوتاه - پير: پير - جووان: جوان - تژ: تيز - کول: کند - به رز: مرتفع

قول: عميق - فيس: تر - هشک: خشک - بان: بالا - خوار: پايين - چوول: خالی - په تی: خالی - زور: زياد - که م: کم - پوک: خالی - پر: پر - شرين: شيرين - تيه ل: تلخ

سوول: شور - تورش: ترش - ته نيا: تنها - هووفه ل: آدم دروغگو - درووزن: دروغگو - دروو: دروغ - راس: راست - ته ميس: پاک - چرکن: کثيف - دوله مه ن: پولدار - هه ژار: فقير

رنگها در زبان کهن کردی به شرح زیر است

ره ش: سياه
چه رمگ: سفید
که و: آبی
سور: قرمز
زه رد: زرد
ساوز: سبز
قاوه ی: قهوه ای
بوور: خاکستری

|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در شنبه بیست و ششم آبان 1386  |
 پتانسیل های بازرگانی و تجاری استان
استان كردستان به دلیل مجاورت با مرز مشترك 230 كیلومتری با كشور عراق ، وجود مشابهت های قومی ، فرهنگی ، و ارتباط خویشاوندی بین شهروندان دو كشور و قرار گرفتن در مسیر ترانزیتی جنوب و شمال غرب كشور دارای ظرفیت ها و توانمندی های بالقوه ای می باشد . همچنین وجود 3 بازرچه فعال مرزی در شهرهای بانه ، مریوان و سقز ، وجود 13 تعاونی مرزنشین با حدود 280 هزار نفر جمعیت ، وجود بانك های تجاری با قابلیت عملیات تجاری بین المللی ، وجود مؤسسات بیمه ای و شبكه بازارهای محلی و فرا منطقه ای پتانسیل بالایی را جهت صادرات و واردات كالا دارا می باشد
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 صنایع دستی
استان بسیار متنوع و دارای قدمتی تاریخی است كه فرش بافی و نازك كاری با شهرت و گلیم بافی ، نساجی ، گیوه بافی و زیور آلات محلی از مهم ترین آنهاست
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 بخش صنعت و معدن استان
استان كردستان به لحاظ دارا بودن پتانسیل های خوب از جمله آب و خاك و معادن می تواند در زمینه تولیدات صنعتی رشد و توسعه یابد . استان دارای ذخایر قابل توجه مواد معدنی است و سنگ های تزئینی با تنوع فراوان در رنگ ، شاخص ترین ماده معدنی منطقه می باشد . در حال حاضر استان دارای 138 معدن فعال با بیش از 8/4 میلیون تن استخراج سالیانه و اشتغال زایی 1350 نفر می باشد .

معادن فعال و تنوع مواد معدنی استان كردستان

ماده معدنی تعداد معادن فعال میزان استخراج سالیانه 1000 تن / سال ذخیره ماده معدنی 1000 تن
سنگ آهك 7 1460 13400
سنگ گچ 1 15 2200
سنگ ساختمانی 66 2456 38910
مرمریت قرمز 13 60 3850
تراورتن 2 20 300
مرمر 27 325 100880
اونیكس 7 18 187
گرانیت 3 7 743
پومیس 5 211 15461
دولومیت 1 5 1500
سیلیس و فلدسپار 2 10 115
آنتیموان 1 7/0 10
سنگ اهن 2 180 5400
نمك آبی 1 5 0
كل 138 4833 352156

در حال حاضر توسط اسزمان زمین شناسی ، سه لكه طلا در استان شناسایی شده ، كه یكی از معدان توسط شركت خارجی در حال استخراج و بهره برداری است .
سرمایه گذاری دولت با مشاركت بخش خصوصی در فعالیت های معدنی ، احداث صنایع مرتبط با معدن بخصوص در زمینه كانی های فلزی و غیر فلزی ، تربیت نیروی انسانی ماهر و تاكید بر اكتشافات تفصیلی در زمینه شناسایی كانسارهای فلزی و كانی های غیر فلزی از جمله سیاست های و خط مشی های اجرایی مشخص برای تحقق اهداف توسعه استان در بخش معادن می باشد .
استان كردستان علی رغم ذخایر مواد معدنی و شرایط اقلیمی جزو استان های توسعه نیافته صنعتی است و صنعت استان در كل كشور رتبه 26 را دارا می باشد . در حال حاضر امكانات و مزیت های نسبی استان از قبیل آب و هوا ، گاز ، برق فراوانی نیروی كار ، رشد مراكز آموزش عالی استان ، ارائه خدمات زیر بنائی در شهرك های صنعتی و اعتبارات و تسهیلات به سرمایه گذاران نقش بسزایی د بهبود روند توسعه صنعتی استان ایفا می نماید .

كارخانه های صنعتی بزرگ استان كردستان

نام واحد تولیدات ظرفیت سالانه
شیر پاستوریزه شیر ، خامه ، پنیر ، كره ، بستنی 14700 تن
نساجی كردستان نخ و پارچه 4000 تن (10 میلیون متر مربع)
شین بافت پارچه 2/7 میلیون متر مربع
نساجی قروه پارچه 4 میلیون متر مربع
نخشین فرش 35000 متر مربع
كارخانه شاهو نخ اكریلیك 900 تن
كارخانه غرب بافت فرش 100000 متر مربع
پلاستیك زمزم لوله های PE 4000 تن
كارخانه نیك الیاف گونی و نخ PP 2400
كارخانه دكمه صدف دكمه 100 تن
كارخانه سیمان كردستان سیمان پورتلند 828000
كارخانه گچ كردستان گچ 150000
كارخانه سنگ گرانیت سعید سنگ گرانیت 40000 متر مربع
كارخانه ESTEN غرب شبكه های فلزی 1000 تن
صنایع مفتولی كردستان لوله و اتصالات 13200 تن
كارخانه چمن گل چسب 5500 تن
كارخانه آلومین رادیاتور 45000 متر مربع
كارخانه آرد فجر آرد 360000
كارخانه آرد سهند آرد 72000
كارخانه شیان نخ BCF 3500 تن
كارخانه كریشه موكت 2 میلیون متر مربع
كارخانه احیا صنعت باختر تولیدات لاستیك 300 تن
كارخانه كاشی كسری سرامیك 1 میلیون تن
كارخانه كیمیاك ویفر و تافی ، پفك نمكی 570 تن
سنگ شكن گروس سنگ گرانیت 10000 تن
كارخانه آرد گلنام سقز آرد 57000 تن
كارخانه پردیس مصنوعات نخی 2000 تن
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 وضعیت عمومی كشاورزی استان كردستان
بر اساس مطالعات جامع توسعه اقتصادی اجتماعی استان كردستان ، واحدهای اراضی كه برای زراعت آبی به شرط تامین آب قابلیت دارند ، مساحتی حدود 5400 هزار هكتار ، واحدهای اراضی برای كاربری دیم 720 هزار هكتار ، برای مرتع 1800 هزار هكتار معین شده است و اراضی مرتعی حدود 1400 هزار هكتار و جنگل حدود 320 هار هكتار می باشد ، ارقام یاد شده نشان می دهد كه استان با داشتن 62/1 درصد از زمین های آبی و 46/9 درصد زمین های كل كشور ، در مقایسه با سایر استان ها در كشت آبی رتبه هیجدهم و در كشت دیم رتبه دوم را دارا می باشد و سالیانه 860 هزار تن محصولات زراعی تولید می شود كه معادل 85/1 درصد كل تولید كشور است .
23 هزار هكتار از اراضی استان به كشت محصولات دائمی اختصاص یافته (رتبه 24 در كشور) و حدود 100 هزار تن محصولات زراعی تولید می شود كه معادل 85/1 درصد كل تولید كشور است .
محصولات عمده زراعی استان ، شامل غلات ، حبوبات ، نباتات علوفه ای علوفه ای و سیب زمینی و محصولات باغی امل انگور ، توت فرنگی ، گردو و دیگر محصئولات باغی ویژه مناطق سردسیری می باشد . توت فرنگی استان كردستان به دلیل مرغوبیت بالای آن ، جایگاه خاصی در بازارهای داخلی كشور دارد و به علت ارگانیك بودن آن جایگاه خاصی می تواند در صادرات غیر نفتی داشته باشد .
توسعه كشت محصولات باغی به ویژه مو دیم در اراضی شیب دار و فاقد پتانسیل زراعی در شهرستان های بانه و مریوان كه دارای بارندگی قابل توجه اند ، از ویژگی های دیگر باغبانی استان است .
استفاده از ماشین آلات كشاورزی تقریبا محدود و به ور كلی حدود 85 درصد فعالیت های زراعی در استان به صورت مكانیزه یا نیمه مكانیزه انجام می گیرد و ضریب مكانیزاسیون موجود 51% می باشد .
تعدا كل دام های استان 2300 هزار راس به تعداد 38 درصد گوسفند و بره ، 12 درصد بز و بزغاله ، 44 درصد گاو و گوساله و 6 درصد آن را تك سمی ها تشكیل می دهد . همچنین استان با داشتن حدود 5/3 میلیون واحد دامی از تراكمی به میزان دو برابر سطح كشور برخوردار است
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 قابلیت ها و مزیت های توسعه بخش كشاورزی
  • وجود منابع آبی كافی در استان
  • وجود منابع خاك كافی در استان
  • بارندگی مناسب در استان
  • مراتع غنی و زیاد
  • منابع ژنتیكی گیاهی و دامی متنوع در ایتان و منحصر به فرد مانند بز مرغز ، اسب كردی
  • جمعیت روستایی با توزیع متعادل در مناطق روستایی
  • امكان ایجاد صنایع تبدلی برای افزایش ارزش افزوده
  • وجود شرایط مناسب اقلیمی برای توسعه باغات دیم
  • ظرفیت بالای تولید شیر و گوشت قرمز در استان
  • وجود نیروی متخصص و تحصیل كرده كشاورزی در استان
  • وجود دشت های حاصلخیز از جمله دشت مریوان ، دشت قروه و بیجار
استان دارای 6 حوزه منابع آبی ، سیروان ، قزل اوزن ، زرینه رود ، سیمینه رود ، راز آور ، زاب و رودخانه های متعددی می باشد و مجموع روان آب های استان حدود 8/7 میلیارد متر مكعب كه 17 درصد از منابع آب استان مورد بهره برداری قرار می گیرد
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 كشاورزی كردستان
قسمت اعظم استان بر روی رشته كوه زاگرس قرار گرفته و به همین دلیل به لحاظ اقلیمی دارای شرایط ویژه ای می باشد و اشكال مختلف اراضی شامل كوه های مرتفع ع دره های عمیق ، دشت های دامنه ای ، فلات ها و اراضی پست در این استان وجود دارد . اقلیم های خشك تا خشك سرد ردر استان با متوسط بارندگی 250 میلی متر (بیجار) تا اقلیم نیمه مرطوب معتدل در غرب استان با متوسط بارندگی حدود 800 میلی متر (مریوان) در استان یافت می شود . نواحی شرقی و مركزی استان متاثر از آب و هوای برخی نواحی مركزی ایران و مناطق غرب متاثر از آب و هوای مدیترانه ای است كه حضور عناصر مدیترانه ای همراه با بارندگی مناسب مؤید این نظر است . به طوری كه رایط مذكور سبب شده است كه جنگل های بلوط در این منطقه حضور داشته ولی نواحی شرقی استان دارای پوش استپی می باشد .
بیشتر نواحی غربی ، كوهستانی و اغلب پوشیده از جنگل های طبیعی و در نواحی شرقی استان اراضی مسطح ، دشت ها و فلات های نسبتا وسیعی وجود دارند .
از مساحت استان 6/49 درصد معادل 1400 هزار هكتار مراتع ، 3/11 درصد معادل 320هزار هكتار جنگل و 1/39 درصد معادل 110 هزار هكتار اراضی زراعی به خود اختصاص داده است.
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 جاذبه های طبیعی
استان كردستان با داشتن اقلیم منحصر به فرد تنوع زیستی زیبایی را (گیاهی و جانوری) در خود جای داده است . آب و هوای استان دارای ویژگی های اقلیم معتدل سرد می باشد . وجود ارتفاعات و دره های ژرف و وزش باد غربی پوشش های گیاهی غنی و متنوع و زیبایی را در كردستان به وجود آورده است .
مهم ترین تفرج گاه های استان به قرار زیر می باشند:
  • دریاچه طبیعی زریوار شهرستان مریوان
  • سد شهید كاظمی
  • سد وحدت (قشلاق)
  • رودخانه قزل اوزن كه از كوه های چهل چشمه سرچشمه می گیرد .
  • رودخانه قشلاق كه از ارتفاعات شمالی شهرستان سنندج سرچشمه می گیرد
  • رودخانه سیروان كه پس از دریافت آب های جنوب – غرب و مركز استان وارد استان كرمانشاه می شود .
  • چشمه باباگرگر در هیجده كیلومتری شمال شهر قروه
  • چشمه گواز در 50 كیلومتری شمال غربی كامیاران
كردستان به سبب ویژگی های بیوكلیماتیك دارای تنوع زیستیی گیاهی و جانوری بوده كه هر كدام از جذابیت های فوق العاده ای برخوردار می باشند .
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 جاذبه های تاریخی فرهنگی
با آثار به جای مانده از ادوار كهن بیانگر قدمت و عظمت استان كردستان می باشد كه ذیلا به انها اشاره می شود .
الف – آثار تاریخی قبل از اسلام
  • تپه باستانی زیویه كه در 55 كیلومتری جنوب شرقی شهرستان سقز واقع شده است .
  • غار كرفتو در 72 كیلومتری شهرستان سقز
  • كتیبه تنگیور كه در 25 كیلومتری غرب شهرستان كامیاران واقع شده است كه آثار فوق متعلق به دوران قبل از اسلام بوده و قدمت 2 هزار ساله دارند .
ب – آثار تاریخی بعد از اسلام
  • مسجد دارالاحسان (1227 هـ - ق)
  • مسجد دارالامان كه متعلق به دوران قاجار می باشد و در سنندج واقع شده اند .
  • عمارت آصف الدیوان متعلق به دوران صفویه
  • بقعه باباگرگر در شهرستان قروه و آثار متعدد دیگر
عمده ترین مناسك و مراسم مذهبی استان كردستان به قرار زیر است:
  • 1- مراسم پیر شالیار: یكی از عمده ترین جشن های با شكوه و كم نظیر منطقه است كه به سبب جاذبه هه و ویژگی های منحصر به فرد خود فوق العاده حائز اهمیت است . محل برگزاری این مراسم روستای اورامان و هر ساله در فاصله دهم و چهاردهم بهمن ماه برگزار می گردد . پیر شالیار یك مغ زرتشتی بوده كه نزد كردها از احترام فوق العاده ای برخوردار بوده است .

  • 2- موسیقی و رقص كردی: نوع موسیقی استان كردستان شاد و دل انگیز بوده و به سبب سرور و شادی كه در انسان ایجاد می كند او را به رقص و پایكوبی وا می دارد . كه مشهورترین رقص آن «هه لپه ركی» است كه ریشه در اعتقادات میترائیسم و مهر پرستی دارد .
  • 3- عرفان و تصوف: در استان كردستان دو فرقه عمده تصوف وجود دارد ، 1- طریقه قادریه و 2- طریقه نقشبندیه
    • طریقه قادریه را مریدان شیخ عبدالقادر گیلانی (غوث گیلانی) شامل می شود . پیروان این طریقت درك حقیقت و وصول به حق را در قیل و قال سماع می دانند و با حالت دف زنان سر خود را به حالت خاصی به جلو و عقب برده و به عالم جذبه می روند و هر بیننده ای را شیدای خود می كنند . در استان نزدیك به 60 خانقاه وجود دارد كه هر هفته برنامه ذكر و سماع در آنها برپاست .
    • طریقه نقشبندیه : موسس این طریقه خواجه بزرگ مولانا بهاءالدین محمد نقشبند بخارایی است . مروج این طریقت در كردستان مولانا خالد نقشبندی است . پیروان این طریقت عرفان و وصول به حق و درك حقیقت را در تفكر و سكوت می دانند و بر خلاف طریقت قادریه از قیل و قال و سماع پرهیز می كنند .
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 جاذبه های گردشگری استان
استان كردستان به سبب پیشینه تاریخی طویل خود كه در اعماق ایران زمین ریشه دوانده و نیز به علت گستره زیبای جغرافیایی همانند نگینی در پهنای ایران زمین می درخشد و حائز جاذبه های تاریخی فرهنگی و طبیعی است .
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 جمعیت و نیروی انسانی
بر اساس آخرین سرشماری مركز آمار ایران در سال 1375 ، استان كردستان 1346 هزار نفر جمعیت دارد كه 4/52 درصد شهری و 6/47 درصد را جمعیت روستایی تشكیل می دهد . تراكم نسبی جمعیت معادل 7/47 نفر در كیلومتر مربع است .
از 1146 هزار نفر جمعیت 6 ساله و بالاتر استان ، 8/76 درصد با سوادند كه این نسبت در مناطق شهری 4/75 درصد و در مناطق روستایی 5/58 درصد می باشد . جمعیت 10 ساله و بالاتر شاغل استان به تعداد 327 هزار نفر كه 32 درصد آن در بخش كشاورزی ، 11 درصد در بخش صنعت و 57 درصد مابقی در بخش خدمات اشتغال دارند .
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 فرهنگ كردستان
استان كردستان یكی از استان های كردنشین در غرب ایران است ، اكثریت ساكنان این استان ، كرد زبان هستند كه به لهجه های مختلف تكلم می كنند . درباره زبان كردی مردم شناسان بر این رای هستند كه زبان كردی یكی از زبان های گروه هند و اروپایی و ایرانی است .


زبان كردی در استان كردستان و همچنین در استان های الام ، كرمانشاه ، همدان ، آذربایجان غربی و شمال خراسان و دیگر كشورها لهجه های گوناگونی دارد اما مهمترین ، پر تكلم ترین و یا به عبارتی لهجه رسمی و ادبی دو شاخه كرمانجی و سورانی است ، شاخه سورانی در استان كردستان لهجه رایج در ادبیات مكتوب است . دین مردم كردستان اسلام و اكثریت آنها پیرو مذهب تسنن و شافعی می باشند ، شیوه غالب زندگی مردم در این استان سنتی و با هویتی قومی است . وجود حدود 1900 روستا در استان نمایانگر انس مردم به طبیعت و كشاورزی است .
به استناد شواهد و مدارك مستند تاریخی ، قوم كرد از نژاد آریایی هستند كه در هزاره اول قبل از میلاد مسیح از كناره های دریای خزر به سلسله كوه های زاگرس آمده و با غلبه بر قدرت آشوریان در نینوا امپراطوری مادها را در قرن هفتم قبل از میلاد در ایران پایه گذاری كردند .
|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 مشخصات عمومی

استان كردستان با مساحت 28 هزار كیلومتر مربع كه 7/1 درصد سطح كشور و رتبه شانزدهم در بین استان های كشور را دارا می باشد ، در غرب ایران و از شمال به استان های آذربایجان غربی و زنجان ، از جنوب به استان كرمانشاه ، از شرق به استان های همدان و زنجان و از شرق به كشور عراق محدود است .
استان دارای 9 شهرستان ، 23 شهر ، 26 بخش و 83 دهستان می باشد . بانه – بیجار – سقز – سنندج – دیواندره – كامیاران – قروه – مریوان و سروآباد از مهمترین شهرهای استان می باشند .

|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در جمعه بیستم مهر 1386  |
 

ای دلاور خیز خاک پاک کردستان من          چشمه زاینده چشم روشن من

کوه کوه و سنگ سنگ و چشمه چشمه رود رود               از یکایک بشنو پژواک کردستان من

نیستم از تو جدا و نیستی از من جدا                 می کی ام ؟ از آن تو تو کیستی ؟ از آن من

من گرامی خاک کردستانم و نبود به دهر                نقطه ای همپایه من خطه ای هم شان من

ریشه ایرانم و از او نمیگردم جدا               ها من و تاریخ ایران ها من و برهان من

نیستند از یکدیگر هرگز جدا ای بیخبر               نام جاویدان ایران نام جاویدان ایران

شهره شیر بیشه ایرانم و جویای خصم                      تیز باشد بهر دشمن چنگ من دندان من

از دلیری پاکی و آزادگی شیر اوژنی               داستانها بشنوی از مرغ صد دستان من

هست تاریخم گواه از حادثات روزگار                 خم نیاوردم به ابرو تر نشد مژگان من

راستی را دوست دارم در ستیزم با کژی             این بود کیش و آئین و عهد و پیمان من

چشم گیتی خیره در من بود در هر دوره ای              دیده تاریخ در هر عهد شد حیران من

مامن آزادگانم خطه کورد غیور                   زان بلند آوازه بینی این بلند ایوان من

در سنندج مهد علم و مامن عرفان نگر                    نا ببینی آفتاب عشق نورافشان من

سقز و سردشت و اورامان و مریوان و بانه بین                        یا مهاباد عزیز آن شهره دوران من

زادگاه پاک من ای خطه کردستان من                     در امان دارد تو را از هر بلا یزدان من

سر به پایت می سپارم جان به راهت میدهم                   نیست غیر از جان و سر در راه تو امکان من

دیدم آمریکا و اروپا و آسیا اما ندید                      چشم من جایی مصفاتر ز کردستان من

گرچه مینازد به من ایران به شعر پارسی                  شعر کردستان بود دیباچه دیوان من

 

|+| نوشته شده توسط ساسان کریمی در دوشنبه بیست و یکم خرداد 1386
 
 
بالا